Płyn nakładany na ząb w kilka sekund może zatrzymać próchnicę u małych dzieci bez borowania, zastrzyków i znieczulenia. Wynika to z dużego badania klinicznego opublikowanego w czasopiśmie JAMA Pediatrics. Preparat z fluorkiem diaminosrebra (SDF) powstrzymał rozwój ubytków w ponad połowie leczonych zębów mlecznych.
Jak przebiegało badanie
Badanie trzeciej fazy objęło 830 dzieci poniżej szóstego roku życia. Uczestników rekrutowano w gabinetach stomatologicznych, praktykach pediatrycznych oraz w programach wczesnej edukacji Head Start i Early Head Start w stanach Michigan, Nowy Jork i Iowa. Prace rozpoczęto w 2018 roku i prowadzono je mimo zakłóceń spowodowanych pandemią COVID-19. Sfinansował je amerykański Narodowy Instytut Badań Stomatologicznych i Czaszkowo-Twarzowych, przyznając ponad 12 milionów dolarów.
Użyto 38-procentowego roztworu SDF, który nakładano co sześć miesięcy. W ponad połowie objętych leczeniem zębów mlecznych zmiana przestała się powiększać. Stomatolodzy nazywają to zahamowaniem próchnicy. Metoda nie odbudowuje utraconej tkanki zęba, tylko powstrzymuje postęp istniejącego ubytku.
Jak działa SDF i jaka jest cena
Dentysta nakłada płyn na ubytek małym aplikatorem z gąbką. Srebro działa przeciwbakteryjnie na drobnoustroje odpowiedzialne za próchnicę, a fluor wzmacnia mineralną strukturę zęba i zwiększa jego odporność na dalsze uszkodzenia.
Zabieg ma jednak wadę. Zainfekowana część zęba trwale ciemnieje, co jest szczególnie widoczne na zębach przednich. Zmiana jest głównie estetyczna, ale może wpływać na decyzję rodziców. Autorzy zaznaczają też, że metoda nie nadaje się do każdego ubytku, a zahamowanie próchnicy nie zawsze oznacza, że w przyszłości nie będzie potrzebne inne leczenie.
Według badaczy z metody mogą skorzystać nie tylko najmłodsi. Chodzi także o seniorów, osoby z niepełnosprawnościami, pacjentów z silnym lękiem przed dentystą oraz tych, którzy mają utrudniony dostęp do stomatologa. Dorośli mogliby używać SDF dłużej albo jako rozwiązanie tymczasowe do czasu założenia wypełnienia.
Kierująca badaniem prof. Margherita Fontana z Uniwersytetu Michigan oceniła: „To bardzo skuteczne i bezpieczne leczenie – nawet u dzieci w wieku zaledwie roku”.
Dlaczego to ważne w USA
Próchnica to najczęstsza choroba przewlekła wieku dziecięcego, dotykająca ponad 40 proc. dzieci w Stanach Zjednoczonych. Nieleczona prowadzi do bólu, infekcji, problemów z jedzeniem i snem oraz absencji w szkole. Co roku tysiące małych Amerykanów trafia z jej powodu na szpitalne oddziały ratunkowe, gdzie lekarze zwykle nie mogą przeprowadzić potrzebnego zabiegu stomatologicznego. Część dzieci wymaga potem leczenia w znieczuleniu ogólnym.
SDF nie jest nowością. Stosuje się go w wielu krajach od dziesięcioleci, a amerykańska FDA zatwierdziła go w 2014 roku jako wyrób medyczny na nadwrażliwość zębów. Zatrzymywanie próchnicy to na razie zastosowanie poza wskazaniem rejestracyjnym. Wyniki badania mogą posłużyć producentowi do złożenia wniosku o rejestrację preparatu w tym celu. Według prof. Amra Moursiego z Uniwersytetu Nowojorskiego mogłoby to zwiększyć stosowanie SDF, poprawić refundację ze strony ubezpieczycieli i ujednolicić jakość produktu.
Co to oznacza dla polskich rodziców
Badanie dotyczyło amerykańskich dzieci i amerykańskich procedur. Decyzje FDA nie obowiązują w Unii Europejskiej, a w materiale źródłowym nie ma informacji o dostępności SDF w Polsce. Nie należy więc zakładać, że każdy gabinet oferuje taki zabieg.
Wynik jest jednak ciekawy także dla nas, bo pokazuje, że próchnicę mleczaków da się w wielu przypadkach opanować prostszą metodą niż wiercenie. Jeśli dziecko ma ubytki, a boi się zabiegów, warto zapytać stomatologa dziecięcego o dostępne opcje. Nie zastępuje to codziennej higieny, ograniczania słodyczy i regularnych kontroli, które nadal są najlepszą ochroną przed próchnicą.
Źródło: ScienceDaily – „A simple liquid can stop cavities without drilling, major study confirms”