Szczyt klimatyczny COP31 w Antalyi utknął w sporze o paliwa kopalne

Szczyt klimatyczny COP31 w Antalyi utknął w sporze o paliwa kopalne

Negocjacje na szczycie klimatycznym COP31 w Turcji w sobotni wieczór stanęły w miejscu. Część państw rozważa otwarty spór z Arabią Saudyjską i jej sojusznikami o zapis dotyczący odchodzenia od paliw kopalnych. Rozmowy, które miały się zakończyć w piątek, przeciągają się bez rozstrzygnięcia.

O co toczy się spór

Współprzewodniczący szczytu, Chris Bowen z Australii i Murat Kurum z Turcji, spotykali się z licznymi delegacjami od rana do późnego wieczoru. Mimo to nie udało się zbliżyć stanowisk. Luźna koalicja około 130 państw chce, by w końcowym dokumencie znalazło się odniesienie do „transformacji away od paliw kopalnych”, czyli stopniowego odchodzenia od węgla, ropy i gazu. Arabia Saudyjska i część innych krajów naftowych konsekwentnie sprzeciwia się wyraźnemu zapisowi na ten temat.

Drugi front sporu dotyczy pieniędzy. Kraje rozwijające się domagają się mocniejszych gwarancji finansowania z bogatych państw na przystosowanie do skutków kryzysu klimatycznego. Sporne są też technologia wychwytywania i składowania dwutlenku węgla (CCS) oraz cel, by do 2035 roku 35% światowej energii pochodziło z elektryczności. Arabia Saudyjska chce mocnych rekomendacji dla CCS, ale część państw uważa, że ta technologia może służyć przedłużaniu życia branży paliw kopalnych.

Trzeci projekt porozumienia

Trzeci projekt dokumentu, opublikowany we wczesnych godzinach niedzielnych, próbuje wyjść z impasu. Zamiast bezpośredniego zapisu przywołuje porozumienie z Dubaju sprzed trzech lat, czyli jedyny szczyt, na którym wszystkie kraje zgodziły się co do potrzeby odejścia od spalania węgla, ropy i gazu. Z projektu usunięto twardy cel dla CCS, a dodano stwierdzenie, że elektryfikacja powinna być w jak największym stopniu zasilana czystą energią.

Odniesienie do Dubaju wróciło po tym, jak UE, Wielka Brytania, wiele państw afrykańskich oraz najmniej rozwinięte kraje i małe państwa wyspiarskie wspólnie przeszły do biura prezydencji z żądaniem przywrócenia zapisu. Minister klimatu Tuvalu Maina Talia powiedział, że to dla jego kraju czerwona linia, bo bez tego „marnujemy tu czas”.

Organizacje pozarządowe obwiniają za brak postępu przemysł paliw kopalnych oraz bogate kraje, które nie dotrzymują obietnic finansowych. Krytycy wskazują też na podwójną prezydencję szczytu, będącą kompromisem po tym, jak o organizację ubiegały się zarówno Australia, jak i Turcja.

Co dalej

Jednym z rozważanych scenariuszy jest wymuszenie otwartej debaty, w której Arabia Saudyjska i jej sojusznicy musieliby publicznie uzasadnić sprzeciw wobec silniejszego tekstu. To ryzykowne, bo może doprowadzić do załamania rozmów. Bill Hare z think tanku Climate Analytics ocenia jednak, że gdyby Arabia Saudyjska została sama przeciw przytłaczającej większości, prawdopodobnie nie stanęłaby przeciw globalnemu konsensusowi. Według doniesień Chiny i Indie, choć nie należą do koalicji, raczej nie zablokują porozumienia.

Nie wiadomo, kiedy szczyt się zakończy. Część delegatów zmienia już bilety powrotne, a gdy wyjedzie ich zbyt wielu, konferencja może przestać spełniać wymóg kworum.

Co to znaczy dla Polski

Unia Europejska należy do państw naciskających na mocniejszy zapis, więc wynik rozmów wpłynie na kontekst, w którym UE ustala własną politykę klimatyczną i energetyczną. Sam dokument z COP-u nie nakłada na Polskę bezpośrednich obowiązków, ale wyznacza polityczny kierunek, do którego odwołują się później kolejne decyzje, także te dotyczące finansowania transformacji energetycznej. Dla polskiego odbiorcy najważniejsze jest to, czy świat potwierdzi cel odchodzenia od paliw kopalnych, bo od tego zależą m.in. oczekiwania wobec inwestycji w energetykę i ceny uprawnień czy technologii w nadchodzących latach.

Źródło: The Guardian – „Climate talks stall as countries mull showdown with Saudi Arabia over fossil fuel phaseout”

firefoxosbuilds.org fx-bratislava.com englishwebteachers.com